Wrth ddatblygu'r cyngor hwn, mae'r Cyngor wedi casglu ystod o dystiolaeth yn ymwneud â recriwtio, cadw a chyflenwad yng Nghymru. Gosodir manylion am feysydd allweddol o waith y Cyngor isod, ac mae copïau o'r adroddiadau perthnasol ar gael i'w lawrlwytho.

Wrth roi cyngor felly, mae'r Cyngor eisoes wedi tynnu sylw at y ffaith nad yw data cyfredol ar recriwtio a chadw o reidrwydd yn cynrychioli darlun hollol gywir, ac mae'n ystyried ei bod yn bwysig cael gwybodaeth gywir sy'n ystadegol ddibynadwy ar y mater hwn.

Er mwyn casglu tystiolaeth barhaus yn y maes hwn, cyflwynodd y Cyngor holiaduron recriwtio a chadw i benaethiaid 227 o ysgolion uwchradd a 1609 o ysgolion cynradd Cymru ddiwedd mis Awst 2002.

Mae'r arolygon, a gafodd gyfraddau ymateb ardderchog o bron i 80%, yn golygu y gall y Cyngor roi cyngor penodol i Lywodraeth Cynulliad Cymru ar ran y proffesiwn addysgu. Yn wir, mae'r Cyngor yn bwriadu defnyddio'r ymchwil i gyfrannu at Gynllun Gweithredu aml-asiantaeth ar gyfer Recriwtio a Chadw yng Nghymru, y disgwylir ei gynhyrchu erbyn canol 2003.

Mae'r arolygon yn adeiladu ar arolwg cychwynnol a gynhaliwyd yn 2001 yn y sector uwchradd, a ganolbwyntiodd ar nifer cyfyngedig o feysydd pwnc lle'r oedd gan y Cyngor dystiolaeth anecdotaidd o brinder athrawon. Cafodd yr arolwg a gynhaliwyd yn 2001 gyfradd ymateb o 73.6% a chafodd canlyniadau'r astudiaeth gyhoeddusrwydd eang. Amlinellodd ymchwil y Cyngor sawl achos pryder difrifol, gan gynnwys:

• niferoedd isel iawn o ymgeiswyr ar gyfer swyddi mewn rhai pynciau;
• yr angen i benaethiaid fod yn gynyddol arloesol wrth lenwi swyddi;
• rhai swyddi'n parhau yn wag er ymdrechion gorau'r penaethiaid i recriwtio;
• anawsterau recriwtio gwaeth lle addysgwyd pynciau trwy gyfrwng y Gymraeg;
• pynciau'n cael eu haddysgu'n aml yng Nghyfnod Allweddol 4 ac uwch gan athrawon heb gymwysterau perthnasol yn y pwnc.

Yn unol â'r arolwg a gynhaliwyd yn 2001, cynhaliwyd yr astudiaeth newydd hon gyda chefnogaeth lawn nifer o bartneriaid allweddol, gan gynnwys Llywodraeth Cynulliad Cymru ac undebau athrawon.

Gellir darllen arolwg 2002 yma ar PDF (995k).

Gellir darllen arolwg 2001 yma ar PDF (526k).

Roedd "Proffesiwn Addysgu ar gyfer y 21ain Ganrif yng Nghymru - Cynhadledd aml-asiantaeth ar recriwtio a chadw athrawon" yn fenter ar y cyd a drefnwyd gan y cyrff canlynol:

• Cymdeithas Cyfarwyddwyr Addysg Cymru (ADEW)
• Cyngor Addysgu Cyffredinol Cymru (CACC)
• CCAUC (HEFCW)
• Cynhadledd Sefydlog Addysg Cymru (SCEW)
• Asiantaeth Hyfforddi Athrawon (Ymgynghorydd Recriwtio i Gymru)
• Cyngor Prifysgolion ar gyfer Addysg Athrawon Cymru
• Panel Pwnc Prifysgolion (USP) (Addysg) gyda chydweithrediad Llywodraeth Cynulliad Cymru.

Diben y gynhadledd oedd bod yn gam allweddol yn natblygiad Cynllun Gweithredu ar gyfer recriwtio a chadw ym mhroffesiwn addysgu Cymru, drwy ddarparu cyfle i fudiadau cenedlaethol a lleol ac ysgolion a sefydliadau unigol nodi'r strategaethau a'r datrysiadau oedd eu hangen i fynd i'r afael â materion recriwtio a chadw athrawon.

Mynychodd oddeutu 70 o gynrychiolwyr y gynhadledd, a gynhaliwyd yng Ngwesty'r Moat House, Caerdydd, ar 9fed Rhagfyr 2002, gyda chynrychiolaeth eang o drawsdoriad o grwpiau, gan gynnwys penaethiaid, mudiadau athrawon, addysgwyr cychwynnol athrawon, sefydliadau addysg uwch, AALlau a mudiadau cenedlaethol eraill.

Cafodd rhaglen y gynhadledd ei datblygu mewn ffordd a ddarparodd gyfle i gynrychiolwyr glywed cyflwyniadau gan nifer o ffigyrau amlwg y byd addysg, yn ogystal â chynnwys sesiynau trafodaeth grwp ar faterion penodol yn gysylltiedig â recriwtio a chadw, er mwyn ymgorffori ystod eang o syniadau ar gyfer eu cynnwys yng Nghynllun Gweithredu CACC.

Gellir lawrlwytho copi o adroddiad y gynhadledd ar ffurf PDF yma (453k)

Yn 2002 comisiynodd y Cyngor arolygiad o recriwtio, cyflenwi a chadw athrawon yng Nghymru gan Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd.

Y cyfarwyddyd ar gyfer y prosiect hwn oedd i gwblhau "arolwg desg manwl o ffynonellau eilaidd cyfredol o recriwtio a chadw" gan gynnwys dau weithgaredd ymchwiliol: chwiliad o ddeunydd darllen presennol yn y maes a chasglu a dadansoddi data eilaidd perthnasol. Lle'n bosib, roedd y prosiect hefyd i wneud argymhellion ar gyfer polisi, casglu data ac ymchwil bellach.

Mae copi o'r adroddiad a baratowyd gan ymchwilwyr Prifysgol Cymru ar gael i'w lawrlwytho ar ffurf PDF yma (971k) (Noder: mae'r ddogfen hon ar gael yn saesneg yn unig)

Mae adroddiad ymchwil diweddar y Sefydliad Cenedlaethol er Ymchwil i Addysg (NFER) i gydnabyddiaeth gilyddol ar gyfer cymwysterau addysgu, a gomisiynwyd ar y cyd gan y Cynghorau Addysgu ac adrannau llywodraeth y DU ac Iwerddon wedi dangos “…cryn gydgyfeiriant o ran yr hyn sy’n ofynnol gan athrawon dan hyfforddiant. Mae meysydd lle mae dargyfeirio’n fwy arwynebol eu natur…” Mae’r adroddiad yn awgrymu “…y byddai safoni’r ffyrdd y caiff safonau eu cyflwyno, gofynion mynediad a mecanweithiau sicrhau ansawdd yn lleihau gwahaniaethau rhwng systemau ac yn annog cydnabyddiaeth gilyddol yn gyflymach ar gyfer cymwysterau addysgu ... ”.

O dan y Gyfarwyddeb Ewropeaidd ar system gyffredinol ar gyfer cydnabod diplomâu addysgu uwch a ddyfernir pan gwblheir addysg a hyfforddiant proffesiynol sy’n para o leiaf dair blynedd (89/48/CEE fel y’i diwygiwyd gan 2001/19/CE), mae’n rhaid i gymhwyster proffesiynol a ddyfernir yn un o wledydd yr AEE gael ei gydnabod yn un arall o’i wledydd.

Mae canfyddiadau’r adroddiad ymchwil annibynnol yn galonogol o ystyried mudoledd llafur Ewrop a’r effaith ddiamheuol a gaiff ehangu’r Undeb Ewropeaidd ar fudoledd athrawon dros yr ychydig flynyddoedd nesaf.

Mae ’ r adroddiad ar gael (yn Saesneg) yma (PDF 300k)